W przepisach prawa zatrudnienia mamy do czynienia z 2 rodzajami przestoju: przestojem kodeksowym i przestojem ekonomicznym. W trakcie pandemii COVID-19 ustawodawca wprowadził jeszcze jeden rodzaj przestoju związanego bezpośrednio z koronawirusem. W chwili obecnej przepisy te już nie obowiązują.

Przestój kodeksowy

Przestój z art. 81 kodeksu pracy wynika ze zdarzeń niespodziewanych, nagłych, nietypowych związanych z przyczynami technicznymi, organizacyjnymi, atmosferycznymi itp. Przyczyną wprowadzenia przez pracodawcę przestoju kodeksowego nie może być trudna sytuacja ekonomiczna firmy.
W trakcie przestoju kodeksowego pracownicy otrzymują wynagrodzenie wynikające z osobistego zaszeregowania wg stawki miesięcznej lub godzinowej. Oznacza to, że mają zagwarantowaną kwotę określoną w umowie o pracę. Jeżeli ich wynagrodzenie jest określone w formie prowizji lub składa się tylko ze składników zmiennych to otrzymują pensję w wysokości 60% średniego wynagrodzenia z ostatnich 3 miesięcy.
Pracodawca jest zobowiązany do potrącenia oraz uregulowania w terminie wszystkich składek do ZUS (społecznych, zdrowotnej oraz FP i FGŚP) a także zaliczki na podatek dochody od wynagrodzeń do US. Przedsiębiorca nie może starać się o jakikolwiek dofinansowanie, refundację bądź umorzenie zobowiązań.

Przestój ekonomiczny

Przestój ekonomiczny wprowadza się na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z ochroną miejsc pracy. Ale tą ustawę można zastosować tylko do przedsiębiorcy:
1) u którego wystąpił spadek obrotów gospodarczych, rozumianych jako sprzedaż towarów lub usług, liczony w ujęciu ilościowym lub wartościowym, łącznie nie mniej niż o 15%, obliczony jako stosunek łącznych obrotów w ciągu 6 kolejnych miesięcy w okresie 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy finansowanych z Funduszu, zwanego dalej „wnioskiem o przyznanie świadczeń”, do łącznych obrotów z analogicznych 6 miesięcy w okresie 12 miesięcy przed okresem 12 miesięcy poprzedzających dzień złożenia wniosku;
2) który nie zalega w regulowaniu zobowiązań podatkowych, składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz lub Fundusz Pracy,
3) wobec którego nie zachodzą przesłanki do ogłoszenia upadłości.
Zgodnie z art. 4 tej ustawy warunki i tryb wykonywania pracy w okresie przestoju ekonomicznego lub obniżonego wymiaru czasu pracy przedsiębiorca ustala się w porozumieniu z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u tego przedsiębiorcy.
Pracownikom objętym przestojem ekonomicznym na podstawie tej ustawy przysługuje:
1) świadczenie na częściowe zaspokojenie wynagrodzenia za czas przestoju ekonomicznego, do wysokości 100 % zasiłku dla bezrobotnych z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (ok. 1720 zł brutto),
2) świadczenie finansowane ze środków przedsiębiorcy (ok. 2946 zł brutto),
w łącznej wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Aby otrzymać świadczenie dla poszczególnych pracowników trzeba złożyć wniosek do marszałka województwa.