Ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta wprowadza istotne ograniczenia dotyczące powierzania pracy w placówkach handlowych. Przepisy te mają znaczenie nie tylko dla właścicieli sklepów, ale również dla firm korzystających z pracy pracowników lub zleceniobiorców w sektorze handlu.
W niedziele objęte zakazem handlu pracodawca nie może powierzać wykonywania pracy w handlu ani czynności związanych z handlem pracownikom ani osobom zatrudnionym na podstawie innych umów, np. umowy zlecenia.
Co istotne, przez czynności związane z handlem należy rozumieć nie tylko samą sprzedaż. Zgodnie z przepisami obejmują one również wszelkie czynności bezpośrednio związane z funkcjonowaniem placówki handlowej, w tym między innymi magazynowanie towarów czy przeprowadzanie inwentaryzacji. Oznacza to, że w niedzielę niehandlową w placówce handlowej nie powinny być wykonywane również prace zaplecza, jeśli realizują je pracownicy lub osoby zatrudnione.
Zakaz obowiązuje w ściśle określonym przedziale czasowym – od godziny 24.00 w sobotę do godziny 24.00 w niedzielę. W tym przypadku nie stosuje się standardowej doby pracowniczej wynikającej z przepisów prawa pracy, lecz czas wskazany wprost w ustawie.
W praktyce oznacza to, że pracodawca nie może powierzyć wykonywania pracy w niedzielę niehandlową, nawet jeśli miałoby to nastąpić w ramach pracy nadliczbowej lub w wyniku zmiany harmonogramu czasu pracy. Zakaz dotyczy bowiem samego powierzania pracy, a nie wyłącznie jej planowania.
Należy jednocześnie pamiętać, że ustawa przewiduje określone wyjątki od zakazu handlu w niedziele. Dotyczą one m.in. wybranych rodzajów placówek oraz szczególnych sytuacji wskazanych w przepisach.
W praktyce dla pracodawcy
Warto pamiętać o kilku kluczowych zasadach:
- zakaz obejmuje zarówno pracowników, jak i osoby zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych (np. zleceniobiorców),
- nie można powierzać w niedzielę niehandlową również prac zaplecza, takich jak przyjmowanie dostaw, układanie towaru czy inwentaryzacja,
- zakaz obowiązuje od północy z soboty na niedzielę do północy z niedzieli na poniedziałek, niezależnie od doby pracowniczej,
- pracy w niedzielę objętą zakazem nie można zlecić nawet w ramach nadgodzin,
- przed zaplanowaniem pracy w niedzielę warto sprawdzić, czy dana placówka nie korzysta z jednego z ustawowych wyjątków.
Prawidłowe stosowanie przepisów dotyczących ograniczenia handlu w niedziele pozwala uniknąć odpowiedzialności za naruszenie przepisów oraz ewentualnych sankcji podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.